TL;DR
Chăm sóc thị lực dễ bắt đầu bằng ánh sáng phù hợp, khoảng nghỉ khi nhìn gần kéo dài và kiểm tra mắt khi có thay đổi. Trẻ em cần được quan sát khả năng nhìn bảng, đọc và tham gia hoạt động; người lớn nên hỏi chuyên gia nếu mờ mắt, đau hoặc nhìn đôi. Bài dành cho người học, người làm việc gần màn hình và cha mẹ.
Thị lực tốt giúp học và làm việc nhẹ nhàng hơn
Mắt tham gia vào việc đọc, viết, nhận biết khuôn mặt và di chuyển an toàn. Khi nhìn gần trong thời gian dài, một số người cảm thấy khô, mỏi hoặc khó tập trung; những biểu hiện này có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân và không tự xác định được có tật khúc xạ hay bệnh mắt hay không. Bài viết phù hợp với học sinh, người học trực tuyến, nhân viên làm việc với tài liệu và cha mẹ đang muốn hỗ trợ con. Hãy chú ý thay đổi lặp lại, chẳng hạn trẻ nheo mắt nhìn bảng, cúi sát sách hoặc thường bỏ sót chữ. Một dấu hiệu quan sát không thay thế kiểm tra thị lực, nhưng giúp bạn biết câu hỏi nào cần đặt ra. Khám mắt theo hướng dẫn của cơ sở y tế có thể xác định nhu cầu kính hoặc đánh giá thêm. Nếu thị lực thay đổi đột ngột, hãy tìm đánh giá y tế kịp thời thay vì chờ đến lần kiểm tra định kỳ.
Điều chỉnh góc nhìn và nhịp nghỉ khi làm việc gần
Màn hình không phải thủ phạm duy nhất gây mỏi mắt; sách, bản vẽ và những công việc nhìn gần khác cũng làm mắt phải tập trung lâu. Hãy đặt tài liệu ở khoảng cách dễ nhìn, chỉnh kích thước chữ và độ sáng để không phải nheo mắt, đồng thời tránh ánh sáng chói phản chiếu trực tiếp vào màn hình. Sau một khoảng làm việc, chuyển mắt sang vật ở xa và chớp mắt vài lần để giảm cảm giác căng. Không có một lịch nghỉ duy nhất phù hợp cho mọi hoàn cảnh; chọn nhắc nhở ngắn và đều để bạn thật sự làm được. Nếu dùng nhiều màn hình, bố trí chúng để cổ và mắt không phải xoay liên tục. Khi cảm giác mỏi lặp đi lặp lại dù đã đổi môi trường, đừng chỉ tăng độ sáng hoặc tự mua thuốc nhỏ mắt; hãy hỏi chuyên gia về nguyên nhân. Một không gian dễ chịu giúp việc học thuận hơn nhưng không thay thế đánh giá thị lực.
Giúp trẻ xây hoạt động nhìn cân bằng
Với trẻ, việc bảo vệ mắt là kết hợp nhiều hoạt động chứ không chỉ giới hạn số phút nhìn màn hình. Hãy tạo thời gian đọc, chơi, trò chuyện và vui chơi ngoài trời phù hợp điều kiện gia đình. WHO nêu việc dành thời gian ngoài trời ban ngày và nghỉ đều trong hoạt động nhìn gần là các cách hỗ trợ sức khỏe mắt ở trẻ; cơ sở y tế có thể tư vấn phù hợp theo độ tuổi, nơi sống và tình trạng riêng. Cha mẹ nên hỏi trẻ có nhìn rõ bảng, đọc chữ trên sách hoặc nhận ra người ở xa không, thay vì kết luận từ việc trẻ dùng thiết bị. Giáo viên có thể cho trẻ ngồi vị trí phù hợp để quan sát khả năng tham gia, nhưng không tự chẩn đoán. Nếu trẻ đã được kê kính, giúp con đeo theo hướng dẫn và tái kiểm tra đúng hẹn. Biến việc nghỉ mắt thành nếp chung của cả nhà dễ duy trì hơn đặt ra quy tắc chỉ áp dụng cho trẻ.
Dùng kính và kính áp tròng theo hướng dẫn
Kính được kê cho một người dựa trên đánh giá của họ, nên không nên mượn kính của bạn bè hoặc mua kính theo kết quả tự thử trên ứng dụng. Nếu nhìn không thoải mái, kính bị hỏng hoặc thị lực thay đổi, hãy hỏi nơi đã kiểm tra để được hướng dẫn thay vì tự đổi độ. Người dùng kính áp tròng cần vệ sinh tay, bảo quản và tuân thủ thời gian đeo theo chỉ dẫn của chuyên gia; không dùng chung kính hoặc dung dịch đã mở không rõ nguồn. Hãy tháo kính áp tròng và hỏi chuyên gia khi mắt đau, đỏ hoặc nhìn mờ. Khi tham gia thể thao, làm việc với dụng cụ hoặc hóa chất, dùng phương tiện bảo vệ mắt phù hợp môi trường. Trẻ em có thể cần được giải thích vì sao kính giúp nhìn rõ và được người lớn hỗ trợ cất giữ. Chăm sóc kính đúng cách không thay thế việc kiểm tra định kỳ, nhưng giúp sử dụng thiết bị được kê an toàn và thoải mái hơn.
Biết lúc nào nên đặt lịch kiểm tra mắt
Hãy sắp xếp kiểm tra nếu bạn thường nhìn mờ, đau đầu khi đọc, nheo mắt, khó tập trung hoặc cần ngồi sát để nhìn rõ. Với trẻ, hỏi giáo viên và người chăm sóc về các tình huống cụ thể sẽ giúp buổi trao đổi có thông tin hữu ích. Mất thị lực đột ngột, đau mắt dữ dội, chấn thương, nhìn thấy chớp sáng bất thường hoặc mắt đỏ kèm thay đổi thị lực cần được đánh giá nhanh. Đừng dùng thuốc của người khác hoặc trì hoãn chăm sóc chỉ vì triệu chứng lúc có lúc không. WHO lưu ý tật khúc xạ chưa được điều chỉnh là nguyên nhân phổ biến của suy giảm thị lực; nghỉ trong hoạt động nhìn gần, sinh hoạt ngoài trời và dùng kính đã được kê đều có thể đóng vai trò trong chăm sóc. Bài viết là thông tin chung, không chẩn đoán. Nguồn tham khảo https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/blindness-and-vision-impairment-refractive-errors
