TL;DR
Khi mua hàng trực tuyến, chọn cách thanh toán theo mức tin cậy của người bán: thanh toán khi nhận hàng (COD) cho người bán chưa quen, thanh toán qua sàn hoặc ví có cơ chế giữ tiền cho đơn giá trị vừa, và chuyển khoản chỉ với người bán đã kiểm tra. Nếu thông tin người bán không chính xác hoặc không đầy đủ, luật cho phép bạn chấm dứt hợp đồng trong 30 ngày.
Ý chính cần nhớ
COD vẫn chiếm phần lớn đơn hàng trực tuyến tại Việt Nam, nhưng thanh toán qua mã QR, ví điện tử và thẻ đang tăng.
Mỗi cách thanh toán đổi một thứ lấy một thứ: COD an tâm nhưng dễ phát sinh hoàn hàng, chuyển khoản tiện nhưng khó đòi lại nếu gặp người bán xấu.
Người tiêu dùng có quyền chấm dứt hợp đồng trong 30 ngày kể từ ngày giao kết khi người bán cung cấp thông tin không chính xác hoặc không đầy đủ, tiền được hoàn trong 30 ngày kể từ ngày bạn tuyên bố chấm dứt.
Khi khiếu nại, bằng chứng và thời điểm phản ánh quyết định kết quả.
Người Việt thanh toán khi mua hàng trực tuyến như thế nào?
Theo báo cáo Vietnam E-Commerce Market Data 2024-2027 (PCMI), COD chiếm khoảng 67% tổng số giao dịch mua trực tuyến năm 2024; một số khảo sát khác cho tỷ lệ cao hơn, nên con số chính xác tùy phạm vi và phương pháp đo. Theo Ngân hàng Nhà nước (2025), 87% người dân Việt Nam đã có tài khoản ngân hàng và 73% dùng ít nhất một hình thức thanh toán điện tử. Tính đến quý I/2025, Việt Nam có hơn 4,5 triệu điểm chấp nhận thanh toán QR, tăng hơn 150% so với năm 2022. Theo TGM Research (2025), hình thức "mua trước, trả sau" (BNPL) đã được 49% người tiêu dùng thử trong năm qua.
So sánh các cách thanh toán khi mua hàng trực tuyến
COD (trả khi nhận hàng)
Ưu điểm: Kiểm tra hàng trước khi trả tiền, không lộ thông tin thẻ
Hạn chế: Dễ hoàn hàng, đôi khi bị bỏ qua ưu đãi thanh toán online
Phù hợp khi: Mua lần đầu, người bán chưa quen
Chuyển khoản / VietQR
Ưu điểm: Nhanh, ít phí
Hạn chế: Khó thu hồi nếu người bán không giao, dễ bị lừa qua tài khoản cá nhân lạ
Phù hợp khi: Người bán đã kiểm tra, có thông tin pháp lý rõ
Ví điện tử
Ưu điểm: Tiện, có thể có ưu đãi
Hạn chế: Cần nạp tiền, một số cửa hàng không hỗ trợ
Phù hợp khi: Mua thường xuyên trên sàn hoặc website hỗ trợ ví
Thẻ ngân hàng/thẻ tín dụng
Ưu điểm: Có thể yêu cầu ngân hàng hỗ trợ tra soát khi có tranh chấp (tùy ngân hàng)
Hạn chế: Rủi ro lộ thông tin thẻ nếu website kém bảo mật
Phù hợp khi: Website thương hiệu, sàn lớn
Mua trước, trả sau (BNPL)
Ưu điểm: Chia nhỏ khoản thanh toán
Hạn chế: Có thể phát sinh phí và lãi nếu trả trễ
Phù hợp khi: Khi hiểu rõ điều kiện, phí và hạn trả
Bốn quy tắc bảo vệ tiền khi mua hàng trực tuyến
1. Không chia sẻ OTP, mật khẩu hoặc mã PIN cho bất kỳ ai, kể cả người xưng là nhân viên shop hay nhà vận chuyển.
2. Thanh toán trong ứng dụng hoặc trang thanh toán chính thức, không bấm đường dẫn lạ gửi qua tin nhắn.
3. Đừng chuyển khoản trước toàn bộ cho người bán chưa được kiểm tra, đặt cọc ít hoặc chọn COD.
4. Giữ biên lai và tin nhắn đến khi hoàn tất đơn và hết thời hạn đổi trả.
Quyền hoàn tiền của người mua theo luật
Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 (số 19/2023/QH15), có hiệu lực từ 1/7/2024, người bán trong giao dịch từ xa phải cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về mình, sản phẩm, giá, phí giao hàng, cách thanh toán và chính sách đổi trả. Nếu không, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày giao kết hợp đồng, bạn có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng và thông báo cho người bán mà không phải trả phí để chấm dứt (trừ phần sản phẩm hoặc dịch vụ đã sử dụng). Người bán phải hoàn trả khoản tiền tương ứng với phần chưa sử dụng trong 30 ngày kể từ ngày bạn tuyên bố chấm dứt, theo cách thanh toán bạn đã dùng.
Lưu ý giới hạn: quy định này gắn với việc người bán cung cấp thông tin sai hoặc thiếu, hàng có khuyết tật hoặc không đúng thỏa thuận. Việc trả hàng chỉ vì không ưng ý thông thường phụ thuộc vào chính sách của người bán hoặc sàn, nên hãy đọc chính sách đổi trả trước khi mua. Đây là thông tin tham khảo, không phải tư vấn pháp lý; với tranh chấp giá trị lớn, hãy hỏi luật sư hoặc cơ quan bảo vệ người tiêu dùng.
Cách khiếu nại khi mua hàng trực tuyến gặp sự cố
1. Thu thập bằng chứng: ảnh chụp màn hình sản phẩm và cam kết, mã đơn, tin nhắn, biên lai, video mở hàng.
2. Liên hệ người bán hoặc sàn qua kênh chính thức và nêu rõ yêu cầu (đổi hàng, hoàn tiền, bồi thường) kèm hạn trả lời hợp lý.
3. Khiếu nại lên nền tảng nếu mua qua sàn, nếu thanh toán bằng thẻ, hỏi ngân hàng về thủ tục tra soát giao dịch.
4. Gửi yêu cầu đến cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hoặc tổ chức xã hội tham gia bảo vệ người tiêu dùng: theo luật, trong 07 ngày làm việc kể từ khi nhận yêu cầu, các đơn vị này có trách nhiệm chuyển yêu cầu đến bên kinh doanh để thương lượng.
5. Cân nhắc đường pháp lý (hòa giải, trọng tài, tòa án) nếu thương lượng không thành.
Nguồn tham khảo
Tạp chí Kinh tế - Tài chính, "Thanh toán trong thương mại điện tử tại Việt Nam: Xu hướng chuyển dịch, thuận lợi, rủi ro và hàm ý chính sách 2026-2030" (dẫn PCMI 2024, Ngân hàng Nhà nước 2025): https://nghiencuu.tapchikinhtetaichinh.vn/thanh-toan-trong-thuong-mai-dien-tu-tai-viet-nam-xu-huong-chuyen-dich-thuan-loi-rui-ro-va-ham-y-chinh-sach-huong-toi-giai-doan-2026-2030-131998.html
TGM Research, Báo cáo Thương mại Điện tử Việt Nam 2025 (qua BrandsVietnam): https://www.brandsvietnam.com/congdong/topic/tgm-research-cong-bo-bao-cao-thuong-mai-dien-tu-viet-nam-2025
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, số 19/2023/QH15: https://luatvietnam.vn/thuong-mai/luat-bao-ve-quyen-loi-nguoi-tieu-dung-2023-so-19-2023-qh15-259732-d1.html
Thuvienphapluat.vn, Điều 38 về đơn phương chấm dứt hợp đồng giao dịch từ xa: https://thuvienphapluat.vn/hoi-dap-phap-luat/giao-dich-tu-xa-la-gi-co-duoc-quyen-don-phuong-cham-dut-hop-dong-giao-dich-tu-xa-khong-138019245.html
